Artyku\u0142 opisuje histori\u0119 pere\u0142 naturalnych – ich udzia\u0142 w \u017cyciu cz\u0142owieka, religii, cywilizacji. Ukazuje ich elipsojd\u0119 aktywno\u015bci w \u017cyciu spo\u0142ecznym do momentu pojawienia si\u0119 pere\u0142 hodowanych. Cz\u0119\u015b\u0107 druga opisuje per\u0142y hodowane \u2013 pierwsze pr\u00f3by, pora\u017cki, sukcesy \u2013 ludzi, kt\u00f3rzy stworzyli dzisiejszy rynek pere\u0142.<\/p>\n
HISTORIA PERE\u0141<\/p>\n
Historia pere\u0142 to historia ludzko\u015bci. Pocz\u0105tkowo mia\u0142y one znaczenie obrz\u0119dowe, a z czasem kultowe, magiczne, lecznicze.<\/p>\n
HISTORIA PERE\u0141 NATURALNYCH<\/p>\n
Pierwsze per\u0142y, jak si\u0119 powszechnie uwa\u017ca, znajdowano przy poszukiwaniu po\u017cywienia. Dzi\u0119ki ich okr\u0105g\u0142emu kszta\u0142towi i pi\u0119knemu po\u0142yskowi jawi\u0142y si\u0119 jako cuda natury, kt\u00f3rym nasi przodkowie okazywali respekt, podziw, a z biegiem czasu zacz\u0119li ich u\u017cywa\u0107 do zdobienia przedmiot\u00f3w i os\u00f3b. Nie da si\u0119 jednak precyzyjnie ustali\u0107 pocz\u0105tk\u00f3w wykorzystania per\u0142y jako elementu ozdobnego. Najstarsza per\u0142owa bi\u017cuteria to naszyjnik, kt\u00f3ry odkryto w sarkofagu przy wykopaliskach w Susa, w pa\u0142acu kr\u00f3l\u00f3w perskich. Wiek naszyjnika, kt\u00f3ry obecnie mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w Egipskim Muzeum w Kairze, szacowany jest na ok. 4300 lat.
\nPer\u0142y zapisa\u0142y si\u0119 w najstarszych ksi\u0119gach historii, towarzyszy\u0142y rozwojowi wielkich cywilizacji i religii. Czytamy o nich w Shuiging, najstarszej ksi\u0119dze Chin (2350 r. p.n.e.), w indyjskich \u015bwi\u0119tych ksi\u0119gach zwanych Wedami (2300 r. p.n.e.), wspomina o nich Biblia i Homer. W buddyzmie traktowane by\u0142y jak talizmany spe\u0142niaj\u0105ce \u017cyczenia i przynosz\u0105ce ulg\u0119 w cierpieniu.
\nJak podaj\u0105 historyczne przekazy, w staro\u017cytno\u015bci istnia\u0142y dwie wa\u017cne trasy handlowe, kt\u00f3rymi przewo\u017cono per\u0142y: jedna prowadzi\u0142a z Indii przez Zatok\u0119 Persk\u0105 w kierunku Asyrii (dzisiejsze wybrze\u017ce Libanu i Syrii), a druga z Zatoki Perskiej przez Morze Czerwone do Egiptu (Aleksandrii). Per\u0142y pochodz\u0105ce zar\u00f3wno z Indii, jak i Zatoki Perskiej by\u0142y ju\u017c bardzo wcze\u015bnie dost\u0119pne cywilizacjom Bliskiego Wschodu. Na Zach\u00f3d zacz\u0119\u0142y dociera\u0107 po podbiciu Egiptu i podbojach Aleksandra Wielkiego na Bliskim Wschodzie (336-323 r. p.n.e.) Zainteresowanie nimi by\u0142o wtedy tak du\u017ce, \u017ce Aleksandria sta\u0142a si\u0119 \u015bwiatowym centrum handlu per\u0142ami. Nieco p\u00f3\u017aniej sw\u00f3j \u201eokres per\u0142owy\u201d prze\u017cywa\u0142a tak\u017ce Grecja, a punktem kulminacyjnym per\u0142owego szale\u0144stwa sta\u0142y si\u0119 czasy Cesarstwa Rzymskiego. Wtedy to obrobiono najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 kamieni szlachetnych i pere\u0142, w ca\u0142ej historii ludzko\u015bci. Liczne, co ciekawsze \u201eepizody per\u0142owe\u201d, zosta\u0142y spisane przez Pliniusza Starszego (\u201eHistoria Naturalna\u201d \u2013 ksi\u0119ga XXXVII). Najbardziej znanym jest bodaj\u017ce zak\u0142ad Kleopatry z Markiem Antoniuszem \u2013 wielbicielem licznych wystawnych kolacji. Kleopatra za\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119, \u017ce spo\u017cyje posi\u0142ek o warto\u015bci 60 milion\u00f3w sesterc\u00f3w (ok. 25 ml z\u0142otych \u2013 jednak\u017ce kwota ta nie odzwierciedla rzeczywistej warto\u015bci tych pere\u0142 z uwagi na niepor\u00f3wnywalne z obecnymi warunki \u017cycia w tamtej epoce). Kaza\u0142a sobie poda\u0107 kielich wype\u0142niony octem, poczym rozpu\u015bci\u0142a w nim jedn\u0105 ze swoich s\u0142ynnych bli\u017aniaczych pere\u0142 zdobi\u0105cych \u201ep\u0142atki\u201d jej uszu. Po wypiciu zawarto\u015bci kielicha, nie zd\u0105\u017cy\u0142a uczyni\u0107 tego samego z drug\u0105 per\u0142\u0105, gdy\u017c s\u0119dzia uzna\u0142 jej zwyci\u0119stwo.
\nPrzez d\u0142ugi czas \u2013 i nie zmieni\u0142o si\u0119 to do dzi\u015b \u2013 per\u0142y by\u0142y atrybutem \u015bwiadcz\u0105cym o zamo\u017cno\u015bci i statusie spo\u0142ecznym ich posiadacza. By\u0142y r\u00f3wnie\u017c uwa\u017cane za klejnot przynosz\u0105cy w\u0142a\u015bcicielowi szcz\u0119\u015bcie. O ich wyj\u0105tkowo\u015bci \u015bwiadczy\u0142 chocia\u017c by fakt, \u017ce by\u0142y jedynymi klejnotami, w jakie mog\u0142y by\u0107 przyozdobione osoby pogr\u0105\u017cone w \u017ca\u0142obie \u2013 by\u0142 to okres, kiedy ozdabianie si\u0119 innymi klejnotami w trakcie trwania \u017ca\u0142oby, by\u0142o zabronione. Przypuszcza si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie wtedy powsta\u0142 mit, \u017ce per\u0142y przynosz\u0105 \u0142zy. Jego autorstwo przypisuje si\u0119 handlarzom kamieni szlachetnych zazdrosnych o handlowe powodzenie pere\u0142.
\nW miar\u0119 przemijania \u015bwietno\u015bci Cesarstwa Rzymskiego zainteresowanie per\u0142ami mala\u0142o. W katolickim \u015bredniowieczu per\u0142a znajdowa\u0142a zastosowanie jako kosztowny klejnot do ozdabiania obraz\u00f3w i przedmiot\u00f3w sakralnych. Od IX wieku, po pr\u00f3bach Karola Wielkiego dor\u00f3wnania przepychem per\u0142owym w\u0142adcom rzymskim, zainteresowanie nimi zacz\u0119\u0142o gasn\u0105\u0107. Potem jeszcze w czasie wypraw krzy\u017cowych w XII wieku na kr\u00f3tko zachwyci\u0142y Europejczyk\u00f3w. Dopiero odkrycie ameryki przez Kolumba wznieci\u0142o na nowo zainteresowanie per\u0142ami, kt\u00f3re nap\u0142ywa\u0142y do Europy z Zatoki Kalifornijskiej i Panamskiej jak r\u00f3wnie\u017c Morza Karaibskiego ( wybrze\u017ce Kolumbii i Wenezueli). Okres ten nazwany zosta\u0142 przez historyk\u00f3w \u201eepok\u0105 pere\u0142\u201d.
\nW wieku XVI i XVII zwr\u00f3cono uwag\u0119 na s\u0142odkowodne per\u0142y rzek europejskich. Nie by\u0142 to jednak pierwszy kontakt z per\u0142ami s\u0142odkowodnymi, gdy\u017c ju\u017c w VII w. p.n.e. Fenicjanie sprowadzali je do Europy z angielskich i szkockich rzek. Na Starym Kontynencie per\u0142a by\u0142a postrzegana jako klejnot niedrogi i u\u017cywano j\u0105 g\u0142\u00f3wnie do ozdabiania szat i przedmiot\u00f3w liturgicznych. Warto wspomnie\u0107, \u017ce by\u0142 nawet okres, w kt\u00f3rym wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 \u0142owienia muszli z per\u0142ami posiada\u0142y klasztory.
\nNa przestrzeni XVIII i XIX wieku nast\u0105pi\u0142 kolejny spadek zainteresowania per\u0142ami, tym razem za przyczyn\u0105 diament\u00f3w. Wynalezienie pod koniec XVII w. przez w\u0142oskiego jubilera Vincenta Peruzzoto szlifu brylantowego przyczyni\u0142o si\u0119 do os\u0142abienia pozycji pere\u0142 jako kr\u00f3lowej kamieni szlachetnych. Efekt ten wspomog\u0142o r\u00f3wnie\u017c rozpocz\u0119cie produkcji bardzo dobrej jako\u015bci imitacji pere\u0142 w Wenecji.
\nOko\u0142o roku 1850 handel per\u0142ami prze\u017cy\u0142 ostatni rozkwit. Ich g\u0142\u00f3wnym odbiorc\u0105 sta\u0142a si\u0119 nie arystokracja, ale bogate mieszcza\u0144stwo. Obok Londynu Pary\u017c sta\u0142 si\u0119 siedzib\u0105 mi\u0119dzynarodowego handlu per\u0142ami. Mimo, \u017ce trend per\u0142owy zaczyna s\u0142abn\u0105\u0107, to stan taki utrzymuje si\u0119 jeszcze do I wojny \u015bwiatowej. Na pocz\u0105tku XX w. na \u015bwiatowym rynku jubilerskim zacz\u0119\u0142y si\u0119 pojawia\u0107 per\u0142y hodowane. Pocz\u0105tkowo by\u0142y one traktowane przez handlarzy jak kiepskiej jako\u015bci imitacje, ale w roku 1926 zostaj\u0105 uznane przez Mi\u0119dzynarodowy Kongres Jubiler\u00f3w za per\u0142y kultywowane.
\nObecnie per\u0142y naturalne pozyskuje si\u0119 w bardzo ma\u0142ych ilo\u015bciach, g\u0142\u00f3wnie w Zatoce Perskiej, a prym \u015bwiatowej popularno\u015bci pere\u0142 przej\u0119\u0142a per\u0142a hodowana.<\/p>\n
HISTORIA PERE\u0141 HODOWANYCH<\/p>\n
Fascynacja cz\u0142owieka per\u0142ami ju\u017c od dawna inspirowa\u0142a go do odtworzenia ich pi\u0119kna. Pierwsze pr\u00f3by wyprodukowania per\u0142y sztucznej zosta\u0142y opisane w drugim wieku p.n.e. W wieku XIII Chi\u0144czyk Yu Shun Yang spod Szanghaju przeprowadzi\u0142 pierwsze pr\u00f3by wyhodowania per\u0142y, polegaj\u0105ce na przyklejaniu figurki siedz\u0105cego Buddy na wewn\u0119trznej stronie muszli ma\u0142\u017ca s\u0142odkowodnego. Pierwszym kt\u00f3ry pr\u00f3bowa\u0142 wyhodowa\u0107 per\u0142y w Europie, by\u0142 Carl von Linne (ok. 1761 roku) \u2013 wprowadza\u0142 on j\u0105dro do wn\u0119trza ma\u0142\u017ca przez wy\u017c\u0142obiony otw\u00f3r w muszli, kt\u00f3ry nast\u0119pnie zatyka\u0142 kawa\u0142kiem drewna. T\u0119 sam\u0105 metod\u0119 zastosowa\u0142 w roku 1884 Bauchon-Brandely, kt\u00f3ry przeprowadzi\u0142 pierwsze do\u015bwiadczenia na ma\u0142\u017cu Pinctada margaritifera na Tahiti. Mniej wi\u0119cej w tym samym czasie pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze per\u0142y australijski wyhodowane przez G.S. Streeter w Zatoce Roebuck. Natomiast w Japonii, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017ca si\u0119 za kolebk\u0119 przemys\u0142u per\u0142owego, pierwsze per\u0142y wyhodowa\u0142 Kokichi Mikimoto. Urodzony w 1858 roku w Toba w prefekturze Mie Mikimoto ju\u017c w m\u0142odo\u015bci podejmowa\u0142 pr\u00f3by ratowania zmniejszaj\u0105cych si\u0119 zasob\u00f3w ma\u0142\u017c w Ago Bay i ca\u0142kiem przypadkowo wpad\u0142 na pomys\u0142 wyhodowania per\u0142y. Mimo, \u017ce pocz\u0105tki by\u0142y trudne to w roku 1903, po czteroletnich do\u015bwiadczeniach prowadzonych na ma\u0142\u017cu Pinctada martensii w Ago Bay i na wyspie Toba, odni\u00f3s\u0142 sukces. Metoda umieszczania j\u0105dra mi\u0119dzy p\u0142aszczem a muszl\u0105 ma\u0142\u017ca pozwala\u0142a wyhodowa\u0107 tylko per\u0142y p\u00f3\u0142kuliste, zwane per\u0142ami skorupowymi (dzi\u015b znane pod nazw\u0105 Mabe). I cho\u0107 nie uda\u0142o mu si\u0119 pierwszemu wyhodowa\u0107 per\u0142y kulistej, to jednak w\u0142a\u015bnie on uwa\u017cany jest za pioniera przemys\u0142u hodowli pere\u0142 w Japonii. Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie ten cz\u0142owiek wyznaczy\u0142 trend per\u0142om hodowanym na ca\u0142ym \u015bwieci i stworzy\u0142 przemys\u0142 hodowli pere\u0142 taki jaki mamy obecnie.
\nMetoda hodowania pere\u0142 kulistych, kt\u00f3ra po niewielkich udoskonaleniach jest obecnie praktykowana, pochodzi od Japo\u0144czyka Tatsuhei Mise (1880-1924). On jako pierwszy przy udziale ma\u0142\u017ca Pinctada martensii wyhodowa\u0142 kulist\u0105 per\u0142\u0119, kt\u00f3r\u0105 nast\u0119pnie pokaza\u0142 w 1904 roku wybitnemu morskiemu biologowi dr Kishinoye. W tym samym czasie inny Japo\u0144czyk \u2013 Tokishi Nishikawa (1874-1909), p\u00f3\u017aniejszy zi\u0119\u0107 Kokichi Mikimoto, r\u00f3wnie\u017c wyhodowa\u0142 kulist\u0105 per\u0142\u0119. Jego technika niczym nie r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od techniki stosowanej przez Mise.
\nKilka lat p\u00f3\u017aniej Kokichi Mikimoto przy pomocy swojego pracownika i kolegi Otokichi Kuwabara odkry\u0142 r\u00f3wnie\u017c inny, bardziej skomplikowany i obecnie nie stosowany spos\u00f3b wyhodowania per\u0142y kulistej. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje niemiecki zoolog F. Alverdes z Marburga, kt\u00f3ry by\u0142 bliski odkrycia sposobu utworzenia hodowanej per\u0142y kulistej. On pierwszy przeprowadza\u0142 do\u015bwiadczenia z kom\u00f3rkami nab\u0142onkowymi p\u0142aszcza, kt\u00f3re, jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o, by\u0142y brakuj\u0105cym ogniwem w tworzeniu pere\u0142 kulistych.
\nMin\u0119\u0142o wiele lat zanim rodziny Mise, Nishikawy i Mikimoto zacz\u0119\u0142y wsp\u00f3lnie pracowa\u0107 na \u015bwiatowy sukces per\u0142y hodowanej z Japonii. Dzi\u015b w Koshikojima w prefekturze Mie stoi pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy zas\u0142ugi Mise, Nishikawy i Mikimoto, kt\u00f3re pomog\u0142y perle hodowanej godnie zast\u0105pi\u0107 per\u0142\u0119 naturaln\u0105 na \u015bwiatowym rynku jubilerskim.<\/p>\n
Miros\u0142aw Sta\u0144czyk<\/p>\n
BIBLIOGRAFIA:<\/p>\n
1. Strack E. (1990) \u201ePerlenf\u00fcbel\u201d \u2013 R\u00fchle Diebener Verlag Stuttgart 70.
\n2. Brown G. \u201e North Queensland mabe pearls\u201c \u2013 Gemmologie. Z. Dt. Gemmol. Ges. 50\/4, 2001
\n3. Caseiro J. (1993) \u201cL` Huitre perliere de Polinesie \u2013 biomineralisation, parameters et processus de croissance, effets chromatiques dans la coquilleet la perle de Pinctada Margaritifera\u201d – praca doktorska przedstawiona na Uniwersytecie Claude Bernard \u2013 Lyon przez Jose Casiero w 1993 r.<\/p>\n
Artyku\u0142 \u2013 Historia pere\u0142 \u2013 ZEGARKI and BI\u017bUTERIA – wrzesie\u0144 2002, str. 32-34<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Artyku\u0142 opisuje histori\u0119 pere\u0142 naturalnych – ich udzia\u0142 w \u017cyciu cz\u0142owieka, religii, cywilizacji. Ukazuje ich elipsojd\u0119 aktywno\u015bci w \u017cyciu spo\u0142ecznym do momentu pojawienia si\u0119 pere\u0142 hodowanych. Cz\u0119\u015b\u0107 druga opisuje per\u0142y hodowane \u2013 pierwsze pr\u00f3by, pora\u017cki, sukcesy \u2013 ludzi, kt\u00f3rzy stworzyli dzisiejszy rynek pere\u0142. HISTORIA PERE\u0141 Historia pere\u0142 to historia ludzko\u015bci. Pocz\u0105tkowo mia\u0142y one znaczenie obrz\u0119dowe,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-38","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.stanczyk.biz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/38","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.stanczyk.biz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.stanczyk.biz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.stanczyk.biz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.stanczyk.biz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.stanczyk.biz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/38\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.stanczyk.biz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}